Pomagam dzieciom z trudnościami.
Oto trzy główne obszary mojej pracy.
Wzrok
Jak wzrok wpływa na uczenie się?
Wzrok to nie tylko ostrość. To także to, jak oczy współpracują, jak śledzą tekst i jak długo potrafią utrzymać skupienie.
Gdy ten system działa z wysiłkiem — dziecko szybciej się męczy, a nauka staje się trudniejsza, choć bardzo się stara.
Słuch
Dlaczego słuch jest ważny w nauce?
Dziecko każdego dnia musi wyłapać setki słów, poleceń i informacji.
Jeśli mózg ma trudność z przetwarzaniem dźwięków, nauka robi się chaotyczna — mimo że samo słyszenie może być prawidłowe.
Trudności w nauce i czytaniu
Skąd biorą się trudności w nauce i czytaniu?
Wolne tempo, gubienie się w tekście czy problemy z koncentracją mają różne przyczyny.
Czasem wynikają z obszaru wzroku lub słuchu, a czasem z innego sposobu, w jaki dziecko przetwarza informacje.
Diagnoza wzroku – co badam?
W ramach oferty diagnostycznej w obszarze wzroku wykonuję trzy kluczowe rodzaje badań, które pozwalają ocenić, czy trudności szkolne dziecka mogą wynikać z nieprawidłowości w funkcjach wzrokowych:
1. Badania przesiewowe wzroku
Szybka ocena podstawowych parametrów wzrokowych: ostrości wzroku, widzenia obuocznego, ruchów gałek ocznych oraz ogólnej sprawności narządu wzroku. Pozwalają wcześnie wykryć ewentualne nieprawidłowości i skierować dziecko na dalszą diagnostykę okulistyczną lub optometryczną.
2. Badania funkcji wzrokowych w trudnościach szkolnych
Specjalistyczna ocena tego, czy trudności w czytaniu, pisaniu, skupieniu wzroku lub tempo pracy mogą wynikać z niewydolności funkcji wzrokowych.
Badanie pozwala odróżnić problem wzrokowy od trudności typowo edukacyjnych.
3. Badania percepcji wzrokowej
Diagnoza sposobu, w jaki mózg przetwarza i interpretuje informacje wzrokowe. Ocenie podlegają m.in.:
-
spostrzegawczość wzrokowa,
-
analiza i synteza,
-
pamięć wzrokowa,
-
stałość spostrzegania,
-
percepcja figury i tła.
Dzięki temu możliwe jest określenie, czy trudności szkolne mają podłoże w przetwarzaniu wzrokowym, mimo prawidłowej ostrości widzenia.
Badania słuchu – oferta gabinetu
W gabinecie prowadzę diagnostykę zaburzeń przetwarzania słuchowego (APD), a od stycznia również badania audiologiczne, dzięki którym mogę ocenić zarówno to, czy dziecko prawidłowo słyszy, jak i to, jak jego mózg przetwarza dźwięki w codziennych sytuacjach szkolnych.
Badania w kierunku APD
Badania APD pozwalają sprawdzić, jak dziecko radzi sobie z mową w hałasie, jak różnicuje dźwięki, jak funkcjonuje jego pamięć słuchowa oraz czy potrafi efektywnie korzystać ze słuchu podczas nauki. Wykorzystywane są testy metodą Warnkego, system Neuroflow oraz Polski Pediatryczny Test Zdaniowy, który ocenia rozumienie mowy w trudnych warunkach akustycznych. Sprawdzam również lateralizację słuchową oraz umiejętności syntezy i analizy głoskowej, które są kluczowe dla czytania i pisania.
Badanie pokazuje, które procesy słuchowe działają prawidłowo, a które mogą utrudniać naukę.
Badania audiologiczne – dostępne od stycznia
Badania audiologiczne pozwalają ocenić, czy ucho odbiera dźwięki prawidłowo pod względem medycznym. Obejmują audiometrię tonalną i słowną, badanie UCL oraz tympanometrię. Dzięki nim można wykryć niedosłuch, ocenić rozumienie mowy i sprawdzić funkcjonowanie ucha środkowego.
To niezbędny etap poprzedzający diagnozę APD, ponieważ pozwala oddzielić trudności wynikające z budowy i działania ucha od tych związanych z pracą mózgu.
Co dalej? Plan działania po diagnozie
Po pełnej analizie badań przygotowuję dla dziecka indywidualny plan pracy. Obejmuje on te obszary, które wymagają wsparcia, oraz taki sposób terapii, który najlepiej odpowiada profilowi trudności i mocnym stronom dziecka.
Terapia wzrokowa
Jeśli trudności dotyczą pracy oczu, wprowadzam ćwiczenia poprawiające akomodację, ruchy śledzące i skokowe oraz współpracę obuoczną, co przekłada się na płynniejsze i bardziej komfortowe czytanie.
Terapia słuchowa i trening przetwarzania słuchowego
Pracuję nad różnicowaniem dźwięków, pamięcią sekwencyjną, rozumieniem mowy w hałasie oraz funkcjami językowymi. Wzmacniam również lateralizację słuchową oraz analizę i syntezę głoskową, aby słuch efektywnie wspierał czytanie i pisanie.
Treningi czytania i funkcji językowych
Jeśli główną trudnością jest tempo, technika lub rozumienie tekstu, wprowadzam trening czytania obejmujący dekodowanie, płynność, intonację i pracę ze zrozumieniem. Równolegle rozwijam świadomość fonologiczną, analizę i syntezę głoskową oraz umiejętności językowe niezbędne do nauki czytania i pisania.
Trening funkcji poznawczych i strategie uczenia
W zależności od potrzeb dziecka pracuję nad koncentracją, pamięcią roboczą, organizacją materiału i tempem pracy.
Wzrok i funkcje wzrokowe
Funkcje wzrokowe a nauka
Funkcje wzrokowe odgrywają kluczową rolę w procesie uczenia się – zwłaszcza u dzieci w wieku szkolnym, u których większość informacji edukacyjnych dociera poprzez zmysł wzroku. Oprócz parametrów typowo okulistycznych, takich jak akomodacja, ruchy gałek ocznych czy widzenie obuoczne, równie ważne są procesy percepcji wzrokowej, czyli sposób, w jaki mózg interpretuje i przetwarza to, co widzi oko. Nawet jeśli dziecko „dobrze widzi literki”, może mieć trudności szkolne wynikające z nieprawidłowego działania wyższych funkcji wzrokowych.
Akomodacja, ruchy oczu i stabilność widzenia
Akomodacja umożliwia wyraźne widzenie na różne odległości, a jej niewydolność może powodować szybkie męczenie się podczas czytania, bóle głowy, a nawet unikanie pracy z tekstem. Z kolei prawidłowe ruchy gałek ocznych – zwłaszcza ruchy sakkadowe i płynne podążanie – są niezbędne do śledzenia tekstu w linii, przeskakiwania z wyrazu na wyraz i utrzymywania stabilności obrazu podczas czytania. Zaburzenia w tym obszarze skutkują gubieniem miejsca w tekście, przestawianiem liter lub koniecznością wielokrotnego czytania tego samego fragmentu.
Percepcja wzrokowa – jak mózg rozumie to, co widzi?
Percepcja wzrokowa to zestaw umiejętności odpowiedzialnych za rozpoznawanie, różnicowanie, zapamiętywanie i organizowanie bodźców wzrokowych. Jeśli oko działa dobrze, ale percepcja jest osłabiona, dziecko może mieć poważne trudności w nauce mimo prawidłowej ostrości wzroku. Najważniejsze składowe percepcji wzrokowej to:
1. Spostrzegawczość wzrokowa (percepcja figury i tła)
Pozwala wyodrębnić ważne elementy z tła oraz skupić uwagę na kluczowych detalach. Jej osłabienie może prowadzić do:
trudności w odnajdywaniu informacji w zeszycie czy podręczniku,
problemów z przepisywaniem,
gubienia szczegółów w zadaniach matematycznych.
2. Analiza i synteza wzrokowa
To umiejętność rozkładania i składania informacji na części – np. liter w wyrazy czy wyrazów w zdania. Gdy jest zaburzona, dziecko:
myli podobnie wyglądające litery (b–d, p–q, m–n),
ma trudności z łączeniem liter w płynny wyraz,
wolniej czyta i częściej popełnia błędy.
3. Pamięć wzrokowa i pamięć sekwencyjna
Pamięć wzrokowa pozwala zapamiętać układ liter, symboli czy dłuższych materiałów graficznych. Wersja sekwencyjna dotyczy kolejności – np. liter w wyrazie. Ich osłabienie skutkuje:
problemami z zapamiętywaniem tabliczki mnożenia, reguł ortograficznych,
trudnościami w przepisywaniu z tablicy,
myleniem kolejności liter, wyrazów czy cyfr.
4. Stałość spostrzegania
To zdolność rozpoznania tego samego symbolu mimo zmiany wielkości, koloru czy czcionki. Dzieci z trudnościami w tym obszarze mogą:
mieć kłopot z rozpoznawaniem liter w różnych czcionkach,
często pytać o „nowe literki”,
trudniej uczyć się czytania i pisania.
5. Koordynacja wzrokowo–ruchowa
Łączy widzenie z działaniem – kluczowa np. przy pisaniu. Jej zaburzenia objawiają się:
niestarannym pismem,
trudnością w utrzymaniu się w liniaturze,
wolnym tempem pisania.
Dlaczego to wszystko ma znaczenie w nauce?
Szkoła wymaga od dziecka nie tylko dobrego widzenia, ale również efektywnego przetwarzania bodźców wzrokowych. Czytanie, pisanie, matematyka, a nawet orientacja w zeszycie czy na mapie – wszystkie te umiejętności są oparte na sprawnych funkcjach wzrokowych.
Niewydolność w którymkolwiek z tych obszarów może prowadzić do frustracji, obniżonej motywacji do nauki, wolnego tempa pracy i obniżonych wyników szkolnych, mimo dużego wysiłku dziecka.
Słuch i przetwarzanie słuchowe
Słuch to jeden z kluczowych zmysłów uczestniczących w procesie uczenia się. To dzięki niemu dziecko odbiera polecenia nauczyciela, rozumie treści lekcyjne, przetwarza język, uczy się czytać, pisać i komunikować. Nawet niewielkie trudności słuchowe – zarówno medyczne, jak i te wynikające z zaburzeń przetwarzania słuchowego – mogą znacząco obniżać komfort i efektywność nauki.
1. Prawidłowy słuch w ujęciu medycznym – fundament efektywnej nauki
Aby dziecko mogło dobrze słyszeć i korzystać ze słuchu w szkole, musi:
Prawidłowo odbierać dźwięki – czyli nie mieć niedosłuchu przewodzeniowego (np. z powodu przerostu migdałka, wysiękowego zapalenia ucha) ani niedosłuchu odbiorczego.
Dobrze rozróżniać głoski i ich cechy – nawet lekki niedosłuch może powodować, że podobne dźwięki (np. s–sz, t–k, b–d) brzmią dla dziecka tak samo.
Słyszeć jednakowo na oba uszy – bo różnica słuchu między uszami wpływa na lokalizację dźwięku, koncentrację i pracę w hałasie.
Co może się dziać, gdy słuch nie funkcjonuje prawidłowo medycznie?
dziecko prosi o powtórzenie,
zgaduje sens wypowiedzi zamiast rozumieć,
ma trudności z czytaniem ze zrozumieniem,
wolniej pisze ze słuchu i popełnia liczne błędy,
szybciej się męczy poznawczo.
Medyczne badanie słuchu to pierwszy krok, ale prawidłowe wyniki audiometrii nie oznaczają jeszcze, że dziecko „dobrze słyszy” w sensie szkolnym. Tu wkraczają procesy przetwarzania słuchowego.
2. APD – czyli kiedy dziecko dobrze słyszy dźwięki, ale nie rozumie ich znaczenia
APD (Auditory Processing Disorder) to zaburzenie przetwarzania słuchowego. Oznacza, że ucho działa prawidłowo, ale mózg ma trudność z analizą, interpretacją i przetwarzaniem dźwięków.
Typowe objawy APD u dzieci w wieku szkolnym:
trudność ze zrozumieniem mowy w hałasie,
problem ze zapisem ze słuchu oraz dyktandami,
wolne tempo pracy,
trudność w wyodrębnianiu najważniejszych informacji,
trudności w nauce języków obcych,
mylenie podobnych brzmieniowo słów,
kłopoty z pamięcią słuchową i sekwencjami (dni tygodnia, tabliczka mnożenia),
szybkie zmęczenie zadaniami opartymi na słuchaniu.
APD nie jest równoznaczne z problemem wychowawczym czy brakiem uwagi. Dziecko chce zrozumieć, ale bodźców jest za dużo lub są dla niego zbyt trudne do przetworzenia.
3. Nadwrażliwość słuchowa – kiedy świat brzmi za głośno
Niektóre dzieci słyszą dźwięki z prawidłową głośnością, ale ich mózg reaguje na nie zbyt intensywnie. Mówimy wtedy o nadwrażliwości słuchowej (hiperakuzji, obronności słuchowej).
Dziecko może:
odczuwać dyskomfort lub ból przy zwykłych dźwiękach,
zakrywać uszy w hałaśliwych miejscach,
źle znosić przerwy szkolne, stołówkę lub lekcje WF,
mieć trudności z koncentracją, bo dźwięki „przebijają się” przez wszystko,
wycofywać się lub być drażliwe przy nadmiarze bodźców.
Dla takiego dziecka szkoła może być przeciążająca, a nauka trudniejsza, nawet jeśli słuch medycznie jest prawidłowy.
4. Dlaczego to takie ważne w edukacji?
Słuch odpowiada za:
przetwarzanie języka, czyli bazę do czytania i pisania,
zapamiętywanie reguł, instrukcji, poleceń,
naukę przez słowo mówione,
orientację w przestrzeni klasy i sytuacji społecznych,
płynność czytania i rozumienie tekstu – bo czytanie to w dużej mierze „słuch w głowie”.
Kiedy którykolwiek element słuchu (medyczny lub centralny) nie działa dobrze, dziecko zużywa ogrom zasobów, by w ogóle „usłyszeć”, przez co brakuje energii na „uczyć się”.
5. Co można zrobić?
wykonać badania słuchu medycznego oraz diagnostykę APD,
wspierać dziecko technikami, które odciążają słuch w klasie,
stosować ćwiczenia poprawiające przetwarzanie słuchowe,
pracować nad kompetencjami językowymi i koncentracją w hałasie,
wprowadzać strategie terapeutyczne dopasowane do konkretnego profilu trudności.
Trudności w nauce i czytaniu – jak je rozumieć i jak wspierać dziecko?
Czytanie jako jedna z najważniejszych umiejętności szkolnych
Trudności w czytaniu to jeden z najczęstszych powodów, dla których dzieci trafiają do gabinetów terapeutycznych. Czytanie nie jest jedynie prostą czynnością polegającą na rozpoznawaniu liter i łączeniu ich w wyrazy. Choć wielu dorosłym wydaje się, że czytanie to coś prostego, dla dziecka jest to złożony proces wymagający współpracy wzroku, słuchu, funkcji językowych, koncentracji, pamięci oraz odpowiedniej dojrzałości emocjonalnej. Zatem, aby dziecko mogło czytać sprawnie i rozumieć tekst, wiele systemów w jego organizmie musi ze sobą współpracować. Jeśli którykolwiek z nich działa słabiej lub rozwija się wolniej, może pojawić się trudność – czasem niewielka, a czasem taka, która wymaga dodatkowego wsparcia. Warto pamiętać, że każde dziecko ma swój własny rytm rozwoju i niektóre etapy przechodzi wolniej, lecz równie wartościowo.
Skąd biorą się trudności w czytaniu? – o przyczynach w sposób zrozumiały i rzetelny
Źródeł trudności w czytaniu może być bardzo wiele, a często nakładają się one na siebie. Jednym z najważniejszych obszarów jest przetwarzanie słuchowe. Dziecko może słyszeć dźwięki prawidłowo pod względem medycznym, ale ich mózg może mieć trudność z dokładną analizą i różnicowaniem głosek. W takiej sytuacji dziecko próbuje czytać, ale litery i dźwięki nie „sklejają się” w głowie w jedną, sensowną całość. Nierzadko widać wtedy problemy z zapamiętywaniem sekwencji dźwiękowych, mylenie podobnych brzmieniowo głosek czy trudność w rozpoznaniu, co jest pierwszą, a co ostatnią głoską w słowie.
Równie ważną, a często pomijaną, przyczyną trudności jest niewystarczający rozwój świadomości fonologicznej w kluczowym okresie życia dziecka. To właśnie w wieku przedszkolnym dziecko uczy się słyszeć język „od środka”: bawić się rymami, rozbijać słowa na sylaby, wyłapywać pierwsze i ostatnie głoski, analizować i syntetyzować dźwięki. Jeśli z różnych powodów te doświadczenia były ograniczone — czy to przez zaniedbania, czy przez indywidualny styl rozwoju — fundament pod naukę czytania może okazać się zbyt słaby. Wtedy w szkole pojawia się wysiłek, frustracja, a czasem niechęć do czytania, choć dziecko wcale nie jest leniwe czy „nieuważne”. Po prostu brakuje mu solidnej bazy.
Trudności mogą również wynikać z aspektów wzrokowych. I nie chodzi tu tylko o ostrość widzenia. Czasem oczy widzą dobrze, ale współpracują ze sobą w sposób niewystarczający. Dziecko może mieć trudności z akomodacją, czyli dostosowywaniem ostrości przy czytaniu z bliska, lub z ruchami oczu, które są niezbędne, by swobodnie przesuwać wzrok po linijkach tekstu. Zdarza się też, że oczy nie tworzą jednego obrazu, co prowadzi do szybkiego zmęczenia, bólu głowy, zamazywania liter czy podwójnego widzenia. Dziecko samo nie powie, że „źle widzi”, bo nie ma porównania — powie za to, że nie lubi czytać.
Część dzieci ma również wolniejsze tempo przetwarzania informacji. Oznacza to, że ich mózg potrzebuje więcej czasu na rozpoznanie litery, powiązanie jej z odpowiednim dźwiękiem, stworzenie słowa i zrozumienie jego znaczenia. Te dzieci często są bardzo mądre i spostrzegawcze, lecz pracują w innym tempie, co w szkolnych realiach bywa błędnie odczytywane jako brak motywacji.
Istotne mogą być też czynniki językowe. Jeśli dziecko ma ograniczone słownictwo lub trudności w rozumieniu wypowiedzi, będzie mu trudno zrozumieć tekst, nawet jeśli technicznie czyta poprawnie. Czytanie jest „przedłużeniem” mowy — jeśli mowa nie rozwija się w pełni harmonijnie, czytanie również będzie wyzwaniem.
Z kolei dzieci z trudnościami w koncentracji — na przykład z ADHD — zmagają się z dodatkową przeszkodą. Utrzymanie uwagi na tekście, utrzymanie wzroku w jednym miejscu, wyhamowanie impulsywności, a także wytrwałość w zadaniu wymagającym skupienia są u nich znacznie bardziej obciążające. Ich potencjał intelektualny bywa bardzo wysoki, ale efekty czytania nie dorównują temu potencjałowi.
Dysleksja rozwojowa – jedna z najczęstszych przyczyn trudności w czytaniu
Bardzo ważnym źródłem trudności w czytaniu u dzieci jest dysleksja rozwojowa. To nie jest efekt lenistwa, braku motywacji czy niewłaściwego wychowania. Dysleksja wynika z innego sposobu pracy mózgu, szczególnie w obszarach odpowiedzialnych za przetwarzanie języka, analizowanie dźwięków mowy, współpracę półkul mózgowych oraz automatyzację czynności. Dziecko z dysleksją wkłada zwykle bardzo dużo wysiłku w naukę czytania, ale jego praca nie przekłada się na tempo i płynność, które obserwujemy u rówieśników. Często czyta wolno, gubi miejsce w tekście, opuszcza litery lub całe sylaby, myli wyrazy o podobnym kształcie, a jednocześnie może świetnie radzić sobie w innych dziedzinach — w matematyce, konstruowaniu, sporcie czy myśleniu obrazowym.
Typowe objawy dysleksji rozwojowej to m.in. trudności w różnicowaniu głosek, problemy z analizą i syntezą słuchową, słaba pamięć sekwencyjna (zapamiętywanie kolejności), trudności z automatyzowaniem nowych umiejętności oraz wolne tempo czytania. Dziecko może rozpoznawać litery i znać zasady czytania, ale ich praktyczne stosowanie wymaga u niego ogromnego nakładu energii. Nic dziwnego, że szybko się męczy, unika czytania na głos, stresuje się przed lekcjami lub ma poczucie, że „robi wszystko źle”, mimo że bardzo się stara. Warto pamiętać, że u części dzieci dysleksja współwystępuje z innymi wyzwaniami: zaburzeniami przetwarzania słuchowego (APD), problemami wzrokowymi, trudnościami z koncentracją, czy niepełną współpracą półkul mózgowych (bilateralnością), co dodatkowo utrudnia naukę.
Dysleksja nie jest czymś, co „mija samo”, ale dzięki odpowiedniemu wsparciu, terapii pedagogicznej, ćwiczeniom fonologicznym, wzrokowym i językowym można znacząco poprawić funkcjonowanie dziecka. Dzieci z dysleksją świetnie radzą sobie w dorosłym życiu, ale potrzebują, by nauczyć je strategii czytania, sposobów pracy z tekstem oraz metod, które odciążają słabsze funkcje, a wzmacniają te, które są ich mocną stroną. Ważne jest również to, by rodzic rozumiał, że dysleksja nie oznacza braku inteligencji — wręcz przeciwnie, wiele dzieci z dysleksją ma doskonałą kreatywność, wyobraźnię przestrzenną, myślenie logiczne czy umiejętność rozwiązywania problemów.
Jeśli rodzic zauważa u dziecka wolne tempo czytania, niechęć do czytania na głos, dużą liczbę błędów, trudności z zapamiętywaniem liter lub problem z rozumieniem przeczytanego tekstu, warto pomyśleć o diagnozie dysleksji. Wczesne rozpoznanie i dobrze dobrana terapia mogą sprawić, że dziecko odzyska pewność siebie, a czytanie stanie się dla niego mniej męczące i bardziej dostępne. Najważniejsze, by dziecko nie czuło presji ani wstydu — dysleksja nie określa jego wartości, a odpowiednie wsparcie pozwala mu rozwijać skrzydła.
Współpraca półkul mózgowych – dlaczego bilateralność jest tak ważna?
Jednym z kluczowych, a wciąż mało omawianych elementów sprawnego czytania jest bilateralność, czyli efektywna współpraca obu półkul mózgu. Półkula lewa odpowiada głównie za analizę językową: rozpoznawanie liter, dźwięków, struktur gramatycznych. Półkula prawa bierze udział w rozumieniu kontekstu, obrazu sytuacji, znaczenia całego zdania i emocji ukrytych w tekście. Aby dziecko mogło czytać płynnie i sensownie, informacje muszą swobodnie przepływać między półkulami — jakby mózg prowadził „cichą rozmowę”.
Gdy integracja między półkulami jest osłabiona, dziecko może czytać w sposób mechaniczny, bez rozumienia, albo przeciwnie — rozumieć, o czym jest tekst, ale wolno dekodować słowa. Często to właśnie trudności bilateralne stoją za zaburzeniami płynności, problemami z cytowaniem tekstu, zapamiętywaniem czy układaniem zdań. Ćwiczenia integrujące półkule, często oparte na ruchu, są jednym z kluczowych elementów wspomagających rozwój czytania.
Ruch i integracja sensoryczna jako niezbędny element uczenia się
Choć może się to wydawać zaskakujące, ruch jest fundamentem wielu umiejętności szkolnych. To dzięki niemu mózg dojrzewa, tworzy połączenia, uczy się organizować bodźce i stabilizować uwagę. Dziecko, które nie miało wystarczająco dużo okazji do biegania, turlania się, wspinania, huśtania czy zabaw równoważnych, może odczuwać trudności w regulacji emocji i koncentracji, a te bezpośrednio wpływają na jakość czytania. Ruch wspiera również stabilizację posturalną i kontrolę mięśni oczu — bez tego czytanie staje się szybciej męczące i pełne błędów. Im więcej różnorodnego ruchu w dzieciństwie, tym łatwiej rozwijają się funkcje poznawcze i gotowość szkolna.
Emocje a trudności w czytaniu – o tym, czego nie widać na pierwszy rzut oka
Dziecko, które mierzy się z trudnościami w czytaniu, bardzo często doświadcza napięcia emocjonalnego. Porównuje się z rówieśnikami, widzi, że inni czytają szybciej, płynniej, z większą swobodą. Może zaczynać myśleć o sobie w niekorzystny sposób, unikać sytuacji szkolnych, w których ma czytać na głos lub reagować złością, kiedy temat nauki pojawia się w domu. Warto pamiętać, że trudności w czytaniu rzadko dotyczą tylko samego czytania — zwykle wpływają na poczucie własnej wartości, relacje z rówieśnikami, motywację i gotowość do podejmowania wyzwań. Bez wsparcia emocjonalnego dziecko może blokować się przed dalszą nauką.
Jak wspierać dziecko z trudnościami w nauce?
Wspieranie dziecka powinno zaczynać się od rzetelnej diagnozy, która pokaże, skąd wynikają jego problemy. Terapia pedagogiczna, treningi słuchowe, ćwiczenia wzrokowe, integracja sensoryczna, ćwiczenia bilateralne, rozwijanie funkcji poznawczych — wszystkie te metody mogą być skuteczne, jeśli są dobrze dobrane do indywidualnego profilu dziecka. Ważne, aby terapia była konsekwentna, skoordynowana i dostosowana do możliwości dziecka. Kluczową rolę odgrywa też domowa atmosfera wsparcia, w której dziecko wie, że jest rozumiane, akceptowane i nie musi rywalizować z innymi.
Czy każde dziecko osiągnie wysoki poziom czytania?
Warto z pełną uczciwością powiedzieć, że mimo terapii i zaangażowania nie każde dziecko osiągnie tempo czytania rówieśników. Jest to uzależnione od wielu czynników, m.in. przyczyny, wieku dziecka, w którym dostrzeżono problem. Czasem mózg dziecka ma naturalnie wolniejsze tempo pracy albo niektóre obszary jego rozwoju przebiegają inaczej niż u większości. To nie oznacza porażki. Najważniejsze, aby dziecko potrafiło korzystać z czytania na co dzień — by potrafiło odnaleźć informację, zrozumieć polecenia, nauczyć się czegoś z tekstu. Nazywamy to czytaniem funkcjonalnym i jest ono o wiele cenniejsze niż szybkie „odklepywanie” słów bez sensu.
Najważniejszym elementem czytania jest zrozumienie treści. Samo poprawne odczytywanie słów to jedynie pierwszy krok. Prawdziwe czytanie zaczyna się wtedy, gdy dziecko potrafi opowiedzieć własnymi słowami, o czym był tekst, wysnuć wnioski, powiązać nowe informacje z tym, co już wie. Rozwijanie rozumienia tekstu to proces długotrwały, często bardziej wymagający niż nauka liter, dlatego w terapii tak ważne jest, by nie skupiać się jedynie na szybkości czytania, ale także na analizie i interpretacji treści.
Szybkość i płynność są ważne, ale czytanie bez rozumienia traci sens. W terapii i nauce skupiamy się więc nie tylko na dekodowaniu słów, lecz przede wszystkim na tym, by dziecko wiedziało, o czym jest tekst. To właśnie rozumienie treści decyduje o sukcesie szkolnym.
Czytanie funkcjonalne często jest dużo cenniejsze niż szybkie mechaniczne czytanie bez zrozumienia.
Zrozumienie rodzica – najważniejszy element terapii
Największym sprzymierzeńcem dziecka jest spokojny, empatyczny i wspierający rodzic. Dzieci, które czują się bezpieczne, robią postępy szybciej, a trudności przestają być dla nich źródłem stresu. Wspólne czytanie, cierpliwość, chwalenie za wysiłek (nie za wynik!) i brak nacisku pozwalają dziecku rozwijać umiejętności w swoim tempie.
Dziecko potrzebuje rodzica, który je rozumie, wspiera i nie ocenia. Najważniejsze, by stworzyć atmosferę bezpieczeństwa, w której trudności nie są powodem do wstydu, lecz naturalnym elementem rozwoju, nad którym wspólnie pracujemy. Akceptacja i cierpliwość rodzica mają dla dziecka ogromne znaczenie — często większe niż jakiekolwiek ćwiczenia. To właśnie dzięki poczuciu, że nie jest samo ze swoim wyzwaniem, dziecko jest w stanie podjąć wysiłek i cieszyć się z postępów, nawet jeśli są one powolne.
